Uprkos alarmantnim meteorološkim uslovima i svakodnevnom obavljanju najtežih fizičkih poslova na direktnom suncu, Republika Srpska i dalje nema poseban propis koji zakonski uređuje rad u uslovima ekstremnih vrućina. Dosadašnja praksa svodila se na dobronamjerne, ali neobavezujuće apele i preporuke o skraćivanju boravka na suncu i obezbjeđivanju vode, nakon kojih bi sve ubrzo “ostajalo po starom”.
Zbog toga je Savez sindikata Republike Srpske uputio inicijativu Ministarstvu rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske, da bez odlaganja pokrene postupak izrade i donošenja Pravilnika o zaštiti radnika pri radu na otvorenom u uslovima izrazito visokih temperatura, kojim će se na jedinstven, obavezujući i primjenjiv način urediti organizacija rada i zaštita života i zdravlja radnika pri radu na otvorenom u uslovima izrazito visokih temperatura.
Temperature koje dostižu i prelaze 40 stepeni celzijusa postale su uobičajna pojava, dok hiljade radnika svakodnevno obavljaju najteže fizičke poslove na otvorenom.
“Posebno su izloženi radnici u građevinarstvu, putari koji izvode radove na putevima i niskogradnji, radnici u poljoprivredi, šumarstvu, komunalnim djelatnostima, kao i svi drugi koji su tokom cijelog radnog vremena izloženi direktnom sunčevom zračenju, visokim temperaturama i povećanom riziku od toplotnog stresa, iscrpljenosti i toplotnog udara”, poručuju iz Sindikata.
Uprkos tome, Republika Srpska još nema poseban propis koji jasno, precizno i obavezujuće uređuje organizaciju rada u uslovima ekstremnih vrućina. Godinama se ponavljaju isti apeli, ista upozorenja i iste preporuke.
“Poziva se na oprez, preporučuje se skraćivanje boravka na suncu, obezbjeđivanje vode i pauza, ali nakon svakog toplotnog talasa sve ostaje po starom. Preporuke nisu obavezujuće i zato ne obezbjeđuju stvarnu zaštitu radnika. Istovremeno, Inspektorat Republike Srpske nema dovoljno precizan pravni osnov da u ovakvim situacijama efikasno naloži obustavu rada ili izrekne mjere kada su život i zdravlje radnika neposredno ugroženi”, dodaju.
Zaštita života i zdravlja radnika ne smije zavisiti od procjene ili dobre volje poslodavca. Ona mora biti uređena jasnim, obavezujućim i primjenjivim pravilima koja će važiti jednako za sve.
Zbog toga Savez sindikata Republike Srpske zahtijeva da Pravilnik, između ostalog, propiše:
- temperaturne pragove i druge objektivne kriterijume za organizaciju rada na otvorenom;
- obavezne režime rada u zavisnosti od stepena toplotnog opterećenja, uključujući i granične uslove kada se rad mora privremeno obustaviti;
- preraspodjelu radnog vremena i zabranu obavljanja najtežih fizičkih poslova u periodu najvećeg toplotnog opterećenja, osim u slučajevima kada je to neophodno radi zaštite života, zdravlja ljudi ili otklanjanja posljedica vanrednih okolnosti, uz primjenu posebnih mjera zaštite;
- obavezne pauze, dovoljne količine pitke rashlađene vode, prostor za rashlađivanje i odgovarajuću ličnu zaštitnu opremu;
- posebne mjere zaštite osjetljivih kategorija radnika;
- jasna ovlašćenja Inspektorata Republike Srpske da odmah naloži otklanjanje nepravilnosti ili privremenu obustavu rada kada nisu ispunjeni propisani uslovi;
- efikasne, srazmjerne i odvraćajuće prekršajne sankcije za poslodavce koji ne primjenjuju propisane mjere.
Savez sindikata Republike Srpske od Ministarstva rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske zahtijeva da, u najkraćem roku, formira radnu grupu u kojoj će, pored predstavnika Ministarstva, učestvovati predstavnici Saveza sindikata Republike Srpske, Unije poslodavaca Republike Srpske, Inspektorata Republike Srpske, Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske i stručnjaci iz oblasti medicine rada, bezbjednosti i zdravlja na radu, te pristupi izradi i donošenju ovog pravilnika.
